Cách nhận biết yêu cầu thanh toán giả mạo

Bạn nhận được email từ nhà cung cấp quen thuộc kèm hóa đơn trông giống hệt tháng trước. Số tiền đúng, logo đúng, bạn duyệt thanh toán. Ba ngày sau, nhà cung cấp thật gọi điện hỏi tại sao chưa nhận được tiền tháng này.

Hóa đơn đó là giả. Tiền đã vào tay kẻ lừa đảo.

Theo số liệu từ Bộ Công an, tội phạm lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Không chỉ doanh nghiệp, cá nhân cũng thường xuyên nhận được tin nhắn giả mạo trên Zalo, yêu cầu chuyển tiền qua MoMo, và các đường link thanh toán lừa đảo.

Các hình thức lừa đảo thanh toán phổ biến

Lừa đảo email doanh nghiệp (BEC)

Kẻ tấn công chiếm quyền hoặc giả mạo email nhà cung cấp, gửi hóa đơn kèm thông tin tài khoản ngân hàng đã thay đổi.

Các thủ đoạn phổ biến:

• Tên miền giả — dùng "congty-thanhtoan.com" thay vì "congty.com"
• Email thật bị hack — email thực sự gửi từ hòm thư của nhà cung cấp
• Chèn vào chuỗi email — đặt hóa đơn giả vào luồng trao đổi email đang có

Lừa đảo qua Zalo và mạng xã hội

Giả mạo người thân, bạn bè trên Zalo để yêu cầu chuyển tiền là hình thức phổ biến nhất tại Việt Nam.

• Giả danh người thân: "Con ơi, chuyển gấp cho mẹ số tiền này"
• Gửi link thanh toán giả qua MoMo hoặc ngân hàng điện tử
• Giả danh đối tác: "Tài khoản công ty đã thay đổi, vui lòng chuyển vào số mới"

Tin nhắn lừa đảo (Smishing)

Giả mạo ngân hàng, nhà mạng, đơn vị vận chuyển gửi SMS với nội dung "tài khoản bị khóa", "bưu phẩm chờ nhận", kèm đường link dẫn đến trang thanh toán giả.

Dấu hiệu nhận biết yêu cầu thanh toán giả

Dấu hiệu	Cách xác minh
Thông tin tài khoản thay đổi	Gọi điện trực tiếp cho người gửi bằng số đã biết
Thúc giục quá mức	"Phải chuyển ngay hôm nay" là chiêu gây áp lực
Yêu cầu bất ngờ	Dịch vụ hoặc sản phẩm bạn không đặt mua
Địa chỉ email khác biệt nhỏ	So sánh kỹ "@congty.vn" với "@congty-vn.com"
Phương thức thanh toán bất thường	Yêu cầu chuyển vào tài khoản cá nhân, thẻ cào
Ngôn ngữ sai chính tả	Văn bản chính thức không có lỗi ngữ pháp

5 bước xác minh yêu cầu thanh toán

Bước 1: Không sử dụng thông tin liên hệ trong yêu cầu

Số điện thoại và email trên hóa đơn giả dẫn thẳng đến kẻ lừa đảo. Luôn dùng thông tin liên hệ bạn đã lưu trước đó hoặc tra từ website chính thức.

Bước 2: So sánh với hóa đơn trước

Lấy hóa đơn hợp lệ gần nhất ra so sánh số tài khoản, email, định dạng. Bất kỳ khác biệt nào cũng cần xác minh.

Bước 3: Gọi điện trước khi chuyển

Với khoản thanh toán từ 5 triệu đồng trở lên, hoặc có thay đổi tài khoản, hãy gọi điện xác nhận trực tiếp. Chỉ riêng bước này đã ngăn được phần lớn lừa đảo.

Bước 4: Kiểm tra header email

Header email cho thấy máy chủ gửi thực sự. Trong Gmail, chọn "Hiển thị thư gốc" để kiểm tra nguồn gửi.

Bước 5: Dùng kênh an toàn để chia sẻ thông tin thanh toán

Không ghi trực tiếp số tài khoản ngân hàng vào email. Sử dụng LOCK.PUB để tạo bản ghi nhớ có mật khẩu bảo vệ, tự động hết hạn, tránh để thông tin nhạy cảm tồn tại vĩnh viễn trong hộp thư.

Lừa đảo trên Zalo — cách phòng tránh

Khi "người thân" hoặc "bạn bè" trên Zalo yêu cầu chuyển tiền:

1. Không trả lời ngay trên Zalo — gọi điện trực tiếp xác nhận
2. Ảnh đại diện giống không có nghĩa là người thật — avatar ai cũng copy được
3. "Điện thoại hỏng không gọi được" là câu nói kinh điển của kẻ lừa đảo
4. Yêu cầu gọi video — kẻ giả mạo không thể gọi video
5. Cài đặt ứng dụng chống lừa đảo — Sử dụng tính năng cảnh báo của ngân hàng

Đã chuyển tiền rồi thì phải làm gì

1. Gọi ngay cho ngân hàng — Yêu cầu phong tỏa tài khoản nhận (càng nhanh càng tốt)
2. Trình báo công an — Đến công an phường/xã gần nhất
3. Gọi đường dây nóng — Tổng đài 113 hoặc đường dây nóng Cục An ninh mạng
4. Lưu giữ bằng chứng — Chụp màn hình tin nhắn, email, lịch sử giao dịch
5. Thông báo cho người xung quanh — Tránh người khác bị lừa cùng thủ đoạn

Tạo thói quen xác minh

Biện pháp phòng chống lừa đảo thanh toán hiệu quả nhất là thói quen xác minh đơn giản: không bao giờ duyệt thanh toán chỉ dựa trên một tin nhắn hay email. Luôn xác nhận qua kênh khác.

Khi cần chia sẻ thông tin thanh toán hợp pháp với khách hàng hoặc đối tác, hãy dùng LOCK.PUB để tạo bản ghi nhớ bảo mật có mật khẩu và thời hạn tự động. Thông tin tài chính nhạy cảm sẽ không bị lưu vĩnh viễn trong lịch sử chat.

Tạo ghi nhớ bảo mật →